برده داری داری در اسلام چرا؟

پرسشگر:

سوالی داشتم مبنی بر حلال بودن كنیزان بر صاحب خانه.آیا این امر با اجبار بوده یا رضایت كنیز در اسلام واجب است؟

طلبه پاسخگو:

با سلام به شما دوست عزیز

لازم به ذکر است که رابطۀ زن و شوهر بودن یک رابطۀ اعتباری است و نه یک امر حقیقی. در اسلام یکی از راههای برقراری این رابطه، خواندن «صیغۀ عقد» است. یکی دیگر از سببهای برقراری این رابطه مالکیت است ولی دارای شروط زیر است:

۱. مالك، كنیزش را به ازدواج شخص دیگر درنیاورده باشد.

۲. مالك، كنیز را به دیگرى نبخشیده باشد.

۳.اگر كنیز با شخصِ دیگرى ازدواج كرده باشد یا او را به دیگرى بخشیده باشند، پس از سپرى شدن مدّت زمان عده‏ى طلاق با شوهرش یا تمام شدنِ زمان بخشش، مجدداً كنیز بر مالكش حلال مى‏شود.

۴. كنیز در حالِ گذراندن ایّام عدّه (عدّه‏ى طلاق از شوهر قبلى‏اش) یا ایام استبراء (در آنجا كه محلّل واقع شده)، نباشد.

۵. قبلًا پدر مالك كنیز با كنیز، نزدیكى نكرده باشد.

۶. كنیز، بین چند صاحب مشترك نباشد.

۷. قبلًا فرزند مالك كنیز با او نزدیكى نكرده باشد.

۸. كنیز با مولایش قرارداد نبسته باشد كه پول خود را بدهد تا آزاد شود (در اصطلاح مُكاتَب نباشد).

۹. كنیز، كاملًا تحت تصرّف مالك باشد.

نظر به اینکه اسلام علیرغم برداشتن بسیاری از احکام سنگین بردگی برخی از آنها را سر جایشان باقی گذاشت، کنیز و برده حق این را نداشتند که بدون اذن مالک ازدواج کنند و این فرمان بدون شک برای کنیزان مفیدتر بود زیرا اگر صاحب بدانها نظر داشت نمیگذاشت با کسی هم ازدواج کنند و این باعث آزار بیشتر آنان میشد ولی چنانکه در بالا آمد اگر کنیز با کسی ازدواج میکرد صاحبش دیگر حق نزدیکی با وی را نداشت. ضمن اینکه اگر کنیز برای صاحبش بچه میاورد آزاد بود پس این حق نزدیکی برای خود کنیز هم عواقب مثبتی داشت.

در ضمن کنیز مجبور نبود حتما به نزدیکی با صاحب خود تن در دهد بلکه میتوانست طبق بند(۸) که در قرآن آمده است برای آزادی با صاحب خود قرارداد ببندد و حق آزادی خویش را با کار کردن بپردازد.

 

پرسشگر:

در كل برداشتم از قرآن اینطور است كه به نوعی كنیزان ارزش كمتری نسبت به زنان آزاد داشتند آیا درست برداشت كردم.لطفا راهنماییم كنید.

 

طلبه پاسخگو:

دوست عزیز نظام های اجتماعی در هر دوران تابعی از مجموعه شرایط اقتصادی , سیاسی , فرهنگی و ... می باشد. همان گونه كه امروزه نظام كارگری و كارفرمایی و ... در جهان حاكم است و شرایط اقتصادی , اجتماعی , فرهنگی خاص آن را ایجاب نموده است . تا چند قرن پیش در تمامی جهان نظام برده داری روش مناسب برای اداره امور آن دوران بوده است ; به گونه ای كه هیچ نظامی در شرایط آن روز امكان جایگزینی آن را نداشته است . از این رو مناسب ترین شیوه در شرایط آن روز, شیوه برده داری بوده است . بررسی زمینه های این موضوع بسیار وسیع و گسترده و از مجال این پاسخ خارج است . اسلام نیز با توجه به اینكه تغییر اساسی در سیستم اجتماعی آن روز نه ضروری بوده و نه ممكن , به اصل این مسائله صحه گذاشت , ولی با وضع قوانین در چند جهت حركت كرده است :

1- تأمین حقوق افراد با وضع قوانین در مورد كیفیت استرقاق (بنده گرفتن) و تحریم آن جز در موارد خاص.

2- وضع قوانین در جهت حمایت از حقوق بردگان و تنظیم روابط صحیح بین مالك و برده .

3- ترغیب مردم به آزادسازی بردگان و وضع قوانینی برای حصول این مقصود (مانند كفارات و شرایط عتق ). در مجموع اسلام شرایطی را برای بردگان فراهم ساخت كه آنان به مقامات و درجات مهم علمی و سیاسی در جامعه اسلامی دست یافتند و حتی مدت ها حكومت ((ممالیك )) بر بسیاری از نقاط كشورهای اسلامی پدیدار شد. در حقیقت اسلام با فراهم آوردن شرایط انسانی و عاطفی برای زندگی بردگان , بردگان را از سراسر دنیا مشتاق به پیوستن به جامعه اسلامی نمود و آنان در بازگشت به موطن خود همراه با آزادی، مبلغ و مروج اسلام می شدند.

اسلام راه برده شدن افراد آزاد را مسدود كرد و از سوی دیگر راه آزادی بردگان را گشود و مسلما" یكی از عوامل دگرگونی نظام بردگی در جهان , نقش اسلام در این زمینه بوده است . كنیزها نیز در این بین مشمول همین قاعده و قانون بوده اند. آنان از كشورهای دیگر كه در جنگ با مسلمانان اسیر می شدند, و یا به صورت تجاری وارد ممالك اسلامی می گشتند, با فرهنگ اسلامی و مزایای نجات بخش آن آشنا شده و بسیاری از آنان همانند دیگر مردم در جامعه اسلامی زندگی می كردند و مالكیت كنیز در حكم عقد ازدواج بود و موجب محرمیت به مالك آن می گردید. بجاست بدانیم كه مادر برخی از ائمه ما كنیز بوده اند, حتی مادر امام زمان (عج ) نیز كنیزی رومی بوده است .

سخن در این مقوله بسیار گسترده می باشد. اما توجه به این نكته مهم است كه تنها عاملی كه در اسلام مجوز استرقاق (گرفتن بنده و كنیز) است موردی است كه كسانی در جنگ با اسلام به عنوان دین حق اسیر شده باشند و پرواضح است كسی كه به خداوند رحمان كفر ورزیده است و باز به این حد هم بسنده نكرده است بلكه با دین حق مبارزه می نماید. آیا حق حیات برای این گروه قائل شدن , جز از روی تفضل الهی است ؟! معذ لك , اسلام حق حیات اینان را تضمین كرده، كشتن اسیر را جز در شدت درگیری و در معركه جنگ روا ندانسته است , لكن باید این افرادی كه از آزادی عمل خود سوء استفاده نموده علیه دین خدا قیام نموده در نبرد علیه دین خدا و مؤمنین به آن شركت جسته است , دایره فعالیت هایشان و آزادی آنها محدود گردد. (با وجود این آموزه های بسیاری در اسلام برای رهایی آنان ارائه نموده است و برای تحقق این آموزه ها نیز پاداش بسیار زیادی قرار داده است).

پس كسی كه كافر حربی است یعنی به جنگ علیه مسلمین پرداخته و شروع كننده جنگ است، احترامی از نظر اسلام ندارد، زیرا اولا؛ زیر بار منطق و دین حق نرفته و در مواجه با حقائق به لج بازی پرداخته است و ثانیا؛ به جنگ مسلحانه با مسلمین روی آورده.

و شخصی كه با اختیار خود كرامت انسانی خویش را پای مال می نماید و خود را در حد یك حیوان درنده تنزل می دهد (حیوان از آن جهت كه زیر بار حق و منطق نرفته و درنده از این جهت كه به جنگ با مسلمین پرداخته) نباید انتظار داشته باشد كه اسلام برای او شرافت و ارزش قائل باشد.

برای چنین اشخاصی در دین چیزی به نام كمپ اسراء كه به راحتی بخورند و بخوابند در نظر نگرفته بلكه باید به عنوان مستخدم در اختیار مسلمین قرار گیرد و این حكم چندین فایده دارد:

1. موجب تنبیه و جریمه این اشخاص می گردد.

2. نگهداری آنها هزینه ای را برای حكومت اسلامی در بر ندارد.

3. در اثر معاشرت با مسلمین با فرهنگ و احكام اسلامی آشنا می شوند و لذا اغلب آنان در طول تاریخ مسلمان شده اند.

با این وجود راه های گوناگونی را برای آزادی آنها پیش بینی نموده.

برای مطالعه بیشتر ر . ك :

1- تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ج 6 (عربی) ج 12 (فارسی) ، ذیل آیت 116 تا 120 (سخنی درباره بردگی و بردگی گرفتن)

2- اسلام و مسأله آزادی , بردگی , موسوی زنجانی

3- از بردگی روم قدیم تا ماركسیسم , حجتی كرمانی

4- فرآورده های دینی , ناصر مكارم

5- برده داری در روم باستان , بیدار فكر

6- حقوق بشر, اسدالله مبشری

7- نگاهی به بردگی , محمد علی گرامی

8- بردگی در اسلام , صادق ایرجی

 

نکته:

در توضیح بیشتر این سوالتون دوباره عرض کنم که نحوه رفتار با اسیر در بینش اسلام برخلاف رفتار دیروز و امروز غرب، رفتاری تکریمی است. امام علی(علیه السلام) به غلام خود «قنبر» می‏فرمود: «من از خدای خود شرم دارم که لباسی بهتر از تو بپوشم، زیرا رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می‏فرمود: از آنچه خودتان می‏پوشید بر آنها بپوشانید و از آنچه خود می‏خورید به آنها غذا دهید.(بحارالانوار، ج74/144)

امام صادق(علیه السلام) می‏فرماید: «هنگامی که پدرم به غلامی دستور انجام کاری می‏داد ملاحظه می‏کرد اگر کار سنگینی بود بسم اللَّه می‏گفت و خودش وارد عمل می‏شد و به آنها کمک می‏کرد.» (همان/142)

در صدر اسلام پیامبر اكرم(صلی الله علیه و آله) در مورد مخاطب قرار دادن بردگان به مسلمانان توصیه فرمودند كه:

«هیچ كس در خطاب به بردگان خود، از كلمه «عبد» و «امه‏» استفاده نكند بلكه از كلمه «فتی‏» (جوانمرد) و «فتاة‏» استفاده كند.» (زبدة الاحکام/376)

در سراسر روایات اسلامی توصیه به استحباب آزادی بردگان و احسان به آنان است. و خداوند در قرآن كریم، احسان به بردگان را در كنار احسان به والدین و دیگر بستگان و ذوی الحقوق توصیه فرموده است.(نساء/36)

پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) روزى مردى را سوار بر مركبش دید كه غلامش پشت سر او پیاده در حرکت بود. آن حضرت فرمود: «غلامت را هم سوار كن، او برادر تو است و روح او مثل روح تو». (به نقل از تاریخ بردگى، ص 74)

در دوران تربیت اسلامی که بردگان مسیر خود را طبق برنامه حساب شده اسلام به سوی آزادی می‏پیمایند، اسلام برای احیای حقوق آنها اقدامات وسیعی کرده و شخصیت انسانی آنان را احیاء نموده است تا آنجا که از نظر شخصیت انسانی هیچ تفاوتی میان بردگان و افراد آزاد نمی‏گذارد و معیار ارزش را همان تقوا قرار می‏دهد بر این اساس به بردگان اجازه می‏دهد همه گونه پستهای مهم اجتماعی را عهده‏دار شوند، تا آنجا که بردگان می‏توانند مقام مهم قضاوت را بر عهده بگیرند.(شرایع الاسلام/کتاب القضاء)

اعتراض: اگر اینگونه است پس چرا این عده مانند برده ها دارای محدودیتهایی در زندگی هستند.

پاسخ: فراموش نشود که اینها انسانهایی مظلوم و بی گناه نیستند. اینان اسیران جبهه جنگند که اگر به دست غیر مسلمانها افتاده بودند الان یا اعدام شده بودند و یا در زندانهای تنگ و تاریک و در بدترین وضعیت زیستی مشغول دست و پنجه نرم کردن با مرگ بودند.

به غیر از تشویقهای فراوانی که اسلام برای آزادی اسیران دارد دستوراتی نیز برای رهایی آنها صادر کرده است: کفاره برخی گناهان شایع بین مردم (92/نساء،89/مائده،3/مجادله)؛ از راه قراردادی که با سرپرست خود می بندد.(33/نور) .

 

پرسشگر:

 بسیار ممنون بخاطر توضیحات مفیدتون.ولی برای من یه جای اشكالی است.خیلی از كسانی كه اسیر شدند اصلا قصد دشمنی با دین اسلام نداشتند و چون مسلمانان حمله كردند آن ها اسیر شدند.قصد خیلی از مسلمانان هم تبلیغ دین نبود نمونش هم خیلی واضحه.اكثر كسانی كه حمله می كردند دشمنان اهل بیت بودند.مادر امام زمان هم اصلا قصد دشمنی با اسلام نداشت و در كل می توانیم بگیم زنان كاری از دستشون در جنگ ها بر نمی آید(البته در زمان گذشته)و آن ها را اصلا در جنگ ها شركت نمی دادند.به نظر من مسلمانان بعد از تسخیر شهر هایی كه صلح نمیكردند زنان آن ها اسیر می كردند در صورتی كه ممكن بود آن زنان از جمله زنان پارسای زردشتی یا مسیحی بودند.

 

طلبه پاسخگو:

1- همانطور که دوستمون هم فرمودند باید دقت کنیم که این مسئله برای کفار محارب مطرح بوده است که بر ضد اسلام شمشیر می کشیدند.

2. برای ما رفتار و کردار مسلمانان و حتی فرمانروایان مسلمان در طول قرنها ملاک نیست. ملاک ما پیامبر خدا(ص) و معصومین(ع) هستند و اینکه بعض مسلمانان و فرمانروایان و جبارانی که بر مسلمین حکومت میکردند چگونه با اسرا رفتار مینمودند برای ما به هیچ وجه ملاک نیست. بلکه رفتار پیامبر و اهل بیت ملاک می باشد.در خیلی از احکام دین بعضی مسلمانان بر عکس دستور الهی عمل می کنند اما این دلیل بر این نیست که ما کل حکم را برداریم.

3.اسیر گرفتن آنها باعث میشد هم بی سرپرست نمانند و هم با فرهنگ اسلامی تربیت شوند. بخصوص که حقوق برده در اسلام بسیار بالاتر از حقوق برده در سایر مکاتب است

 

پرسشگر:

 منظورم اینه كه در اكثر حملات مسلمانان بعد از رحلت پیامبر قصد الهی منظور نبود و بیشتر قصد اسیر كردن زنان و غارت بود.و در این بین بسیاری از زنان پارسا را اسیر كردند.درست مثل صدام قصد داشت زنان پاك خوزستان را اسیر كند و به سربازانش بدهد.

 

طلبه پاسخگو:

بزرگوار لازم به ذکر است که کنیزان از دو راه به جامعه اسلامی به عنوان کنیز وارد می شدند

1- زنانی که در میدان های جنگ شرکت می کردند و اسیر می شدند. در قدیم در جنگ ها قبیله در جنگ در گیر بود ؛یعنی زنان و مردان و کودکان همگی اعضای میدان نبرد بودند . برای پیروزی بر طرف مقابل تلاش می کردند . سهم زنان کم تر از مردان نبود . وقتی یک طرف شکست می خورد، تمام مردان و زنان و کودکان و اموالی که در میدان بود ،به اسارت طرف مقابل در می آمد

2- زنانی که قبلا در جامعه غیر اسلامی اسیر و کنیز شده بودند . برده فروش ها آن ها را به جامعه اسلامی می آوردند و می فروختند.

در مورد گروه اول بر اساس تحلیلی که در مورد همه اسرای جنگی ارائه می شود ، می توان گفت بردگی آنان منطقی ترین گزینه در آن وضعیت بود ؛ در واقع لازم بود این زنان به نوعی در متن جامعه به خدمت گرفته می شدند تا زمینه اسلام آوردن آن ها فراهم گردد ؛ فرض کنید دولتی کافر به جامعه اسلامی حمله کرده و در نتیجه نبرد افرادی از سپاه دشمن به اسارت در آمدند ؛ تکلیف این عده چیست و حکومت اسلامی چگونه باید با آن ها برخورد کند؟

جواب از چند گزینه خارج نیست ؛

یا باید آن ها را از دم تیغ بگذراند ، یا در زندان اسیر کرده و یا آن ها را آزاد نماید ؛ اگر دقت کنیم همه این موارد دچار مشکلات عدیده ای است ؛ زندانی کردن اسرا علاوه بر همه مفاسدی که اصل قانون زندان در پی دارد، بار مالی سنگینی را بر دولت اسلامی تحمیل می کرد . جدای آن که با نیاز مالی بسیار مسلمانان در آن مقطع زمانی و کمبودهای فراوان و حجم زیاد اسرا این امر امکان پذیر نبود . کشتن همه اسرا هم نتایج مثبتی در پی نداشت، زیرا بسیاری از این افراد شناخت کاملی از اسلام نداشتند .چه بسا با آشنایی درست به اسلام می گرویدند .

به علاوه کشتن بیش تر افراد آثار و نتایج سوء فرهنگی و روانی در پی داشت که با فلسفه اسلام همخوانی نداشت . از طرف دیگر آزادی همه اسرا هم کاری بسیار نامعقول بود ، زیرا این افراد کسانی بودند که با اسلام و مسلمانان به جنگ برخاسته ، حتی برخی از آنان را کشته بودند . یقینا آزادی آن ها همان و بازگشت به آغوش کفار و آمادگی برای شرکت در نبرد بعدی همان ؛ پس ناچار لازم بود بدون آن که نگه داری آن ها هزینه و فشاری بر جامعه اسلامی وارد کند، این افراد در متن جامعه به نوعی وارد شوند که هم آثار مثبت اقتصادی و رفاهی برای جامعه در پی داشته باشند و هم زمینه آشنایی آن ها با حقایق اسلام و بستر میل وگرایش به اسلام در آن ها فراهم گردد . این همان قانون برده داری مورد امضا و تجویز اسلام بود که اعمال شد.

در ضمن قبلا ما عرض کردیم برای ما رفتار و کردار مسلمانان و حتی فرمانروایان مسلمان در طول قرنها ملاک نیست. ملاک ما پیامبر خدا(ص) و معصومین(ع) هستند و اینکه بعض مسلمانان و فرمانروایان و جبارانی که بر مسلمین حکومت میکردند چگونه با اسرا رفتار مینمودند برای ما به هیچ وجه ملاک نیست. بلکه رفتار پیامبر و اهل بیت ملاک می باشد.در خیلی از احکام دین بعضی مسلمانان بر عکس دستور الهی عمل می کنند اما این دلیل بر این نیست که ما کل حکم را برداریم.

نظر خود را اضافه کنید.

به عنوان مهمان می توانید درباره این موضوع نظر دهید.

0
نظرات شما نیاز به تایید مدیریت دارد.

نظرات (17)

  • مهمان - مهمان

    سلام بنده مطلب نوشته شده و نظرات را خواندم چیزی که از جواب های شما متوجه شدم این بود که شما توانایی پاسخگویی و قانع کردن مخاطب را نداشته اید و سعی در القای این مطلب دارید که دلیل قانع نشدن مخاطب عناد او با اسلام است نه ناتوانی شما در پاسخ

  • مهمان - امیر حسین

    ایا شما برده گیری داعش را قبول دارید؟اگر نه پس جرا میگوئید که برای اسیرها برده بودن بهتر است تا روش های دیگر

  • با سلام
    داعش به ناحق چنین می کند و شرایط زمان هم در انجام بعضی احکام موثر است.

  • مهمان - سهراب

    نوشتید که:

    در ضمن کنیز مجبور نبود حتما به نزدیکی با صاحب خود تن در دهد بلکه میتوانست طبق بند(۸) که در قرآن آمده است برای آزادی با صاحب خود قرارداد ببندد و حق آزادی خویش را با کار کردن بپردازد.

    پس تو مدتی که کار می کنه، چی؟ آیا مالک می تونه زن رو به رابطه اجبار کنه؟

  • در این مدت کنیز و همانند همسر اوست مگر از ابتدا شرط و قرار داد بسته باشد.

  • مهمان - محمدامین

    سلام من فقط یه سوال دارم چرا فرزند دو برده که در بعد از پیامبر پدر ومادرشون به ناحق یا حق به بردگی گرفته شدن بتید تا آخر عمر برده بمونن
    دوم اینکه چرا بچه های آدمای بدبخت و بیچاره برده میشن ولی فرزند حکما نه(اگه میخوای بگی چون تحمل ندارنو و غیره خوب اینها که این همه سال کیف کردن بزار یکمم بدبختی بکشن بفهمن مظلوما چی میکشن)ممنون میشم جواب بدین حدا اجر و حکمت بهتون بده مطلب خوبی گذاشتید واقعا ممنون.

  • با سلام
    1. فرزندان یک برده اگر حاصل ازدواج برده با ازاد باشند، برده نیستند. بلکه حتی مثلا فرزند زن برده، سبب ازاد سازی مادر خود هم می شود.
    2. برده داری به بدبخت و حکما ربطی نداره. مثلا مادر امام زمان عج که کنیز بودند دختر پادشاه بوده.

  • مهمان - سالار

    با سلام دوباره ببخشید راجع به بخش 5 پاسختون بجز از فتح مکه ما نهایت برده داری و کنیز داری رو در غزوه بنی نضیر و بنی مصطلق رو می بینیم راجع به ایران روم و دیگر نقاط همینطور و اگه از عرب برده میگرفتند پس چرا سران مشرکان مثل ابی سفیان و ابوجهل و ... سایر قریش کسی برده ای نگرفت با بوجودیکه اینهمه آزار واذیت به اسلامو مسلمانان رسانده بودند بجز یهودی های عرب که اصالتا غیر عرب بودند ما نمی بینیم درجایی این حجم کنیز گیری رو راجع به خود عرب ها اصلا نمیبینیم .راجع به چهار هم که اصلا وارد نیس چون بحث نفس کاره نه نوع رفتار . و هم باید گفت یه دختر 20 ساله بنظرتون در حالت آزاد همخوابگی یه پیرمرد 60 ساله رو بدون کراهت انتخاب میکنه یا نه . میدونید چی میگم دقیقا جریانات سال 4 ، 5 تتا 10 هجری رو میگم اونم نه یکی نه دوتا . راجع به 3 هم نگاه بله اگه از دید انسانی بگیم درسته ولی بحث سر یک دین هست که به ادعای خودما الهی است و از طرف حاکم مطلق و نگاه وقتی میگه مثلا شراب حرامه خوب حرامه زنا حرامه خوب حرامه دروغ تهمت قتل تعیین کننده اونه نه معیارهای دیگه مثل جوامع شرایط زمانها و دیگه موارد یک فعل وقتی در حکمت خداوندی بده بده و فطرت پاک انسانی هم قبول میکنه با این وجود خدا نیاز به تائید هیچ کسی نداره که مراعات چیزی را بکنه و از طرف دیگه چون بنظر ما مسلمان ها دین اسلام آخرین و کامل ترین دینه پس تکامل تدریجی هم در قوانینی که در قرآن اومده (در سوره نساء مسئله کنیز داری ما ملکت ایدیهم جواز داده شده )هم ساقطه . و راجع به اینکه شرایط اون زمان چطوری بوده بازهمباید عرض کنم اسلام بنظر ما دقیقا بخاطر تغییر همین شرایط اومده و ماموریت اسلام هم همین تغییرات بوده .راجع مورد ثانیا هم در پاسخ ثالثا عرض شد .بنای امکان برای اسلام و قوانین خدا در ذهن محدویت آوره و چون اسلام آخرین دین و اکمل انهاست اگر فعلی درست نبود مقابله میکنه . ببخشید یه سوال میکنم واقعا بنظر خودتون کنیزداری و برده داری درسته ؟ نگاه معذرت میخوام زوایه دید رو بخودمون برگردانیم حاضریم کسی ... معذرت میخوام فقط میخوام یخورده بیشتر به این موضوع نگاه کنین . یه مثال بزنم مثل لواط گناه زشتیه و در زشتیه اونهم تردیدی نیست خوب ما نمیتونیم بگیم یه زمانی امکانش نبوده که خداجلوی اون بگیره و حال بعد از کامل ترشدن و بلوغ فکری به این نتیجه میرسیمکه اینکار زشته نه بلکه میبینیم نه تنها قبل از اسلام خدا برای آن پیامبر مخصوصی میفرسته و در آخر هم طاغیان رو عذاب میکنه .راجع اولا هم عرض بشه که بازهم همون وضعیت مراعات کردن مطرح نیست .مثلا الان داعش زنان ایزدی رو تو بازار های کنیز فروشیخودشون میفروشن و یا به اجبار همخوابه میکنن . از دید ما هم اهل حق کافرند و از نظر شرعی و با توجه به اینکه در جنگ با کافران بدست اومدن پس کارشون درسته . همانطوری که در زمان خلفیه دوم به ایران حمله شد و یا در چند غزوه که بر اثر تحریکات طرف مقابل ما مسلمانان حمله کردیم .

  • با سلام
    برده داری قبل اسلام بوده که بین خود عرب ها رایج بوده و این کاملا اثبات شده است.
    نه استدلالتون قانع کننده نیست در مورد نکته سوم من. ما احکام اولیه و ثانویه داریم و شرایط با شرایط فرق میکنه و احکامم تغییر میکنه.

  • مهمان - سالار

    ببخشید مسئله اصلی اینه که اختیار سرنوشت را یکی از یکی گرفتن و بعد از جنگ خواهر یا دختر یا نوامیس کشته شده را به کنیزی گرفتن این قابل بحث نیس .چطور خوردن شراب ، قتل نفس و قمار بازی که آنها را هم اسلام ابداع نکرده را حرام کرده ولی برده داری رانه بنابه لمعه دمشقیه قسمت بیع حیوان بر دونوع است بنده و حیوان و... مگر ممکن است کسی به اختیار همخوابگی کسی رو قبول کنه که برادر یا نزدیکترین کسشو کشته و..چجور این اشرف مخلوقات اگر کسی آزاد اورا بکشه قصاص نمیشه دیه اش هم بسیار پایین (قیمتش ) باشه ومثل یه کالا دست به دست و حراج بشه و اسلام که یه جرعه شراب رو میتونه حرام کنه با اینکه عرب جاهلی همش شرابخور بودند و از برده داری شیوعش بیشتر بیاد انسان رو بردگی گرفتن رو نمیتونه باید از اکثریت اجازه میگرفت یا خدا باید مصلحت اندیشی میکرد . از طرف دیگه یه بابا 70 ساله که 10 تازن داشت بیاد یه دختر 14 ساله رو کنیزی بگیره و... من خودم مسلمونم ولی این رو همیشه نقطه ضعفی میدونم که با این ها نمیشه جوابشو داد . چه جور حتی یه عرب هیچ موقع برده نشد اسرای بدر آزاد شدند و بعد فتح مکه همه مورد لطف واقع شدند و اما برده ها همش ایرانی و یهودی و یونانی و چچنی وقفقازی و کاتلانها شدند...
    بحث راجع به آزادی بشر و اختیار درسرنوشته نه در اینکه اون را به بردگی بگیریم و از بهره گیری کنیم و از سرلطف حالا مثلا با خرمون مهربانی کنیم و اگه کسی خرمون راکشت فقط پولش رو بگیریم و دست نوازشی بکشیم سرش و اگه نیازمون نبود یا هرموقع هم که سیر شدی یکش رو آزاد کنآزادش کنیم بره و بریم دوباره یه بدبخت دیگه ای رو بگیریم
    بعد میگن پیامبر و امام مگه خودشون برده نداشتن چند تا کنیز جوان که بعضیا میگن بابرده داری موافق نبودند
    یه نیاز به باریک اندیشی وبحث زیادی داره....

  • با سلام
    قبلا پاسخ سوال شما رو دادم در نظرات و متن.
    اولا برده داری حدود 10 نوع بوده که اسلام همه رو حرام و این نوع حرام نشد.
    ثانیا اگر امکان تحریم بود این کار رو اسلام میکرد و دلیلی نداره حرام اعلام نکند مخصوصا که از ابتدا بنای اسلام یاری مظلومین و مستضعفین بوده.
    ثالثا شما الان رو میبینید و قبح این حکم و راحت داری قضاوت میکنی در حالی که باید در اون زمان و شرایط حاکم بر اعراب رو می دیدید بعد قضاوت میکردید که چرا اسلام حرام نکرده.
    رابعا پیامبر و اهل بیت اگر برده داشتند هیچ وقت اونها مثل برده رفتار نمی شد لذا هنگام آزاد کردن هیچ کدام حاضر به ترک منزل نبودند و این نشان از آزادی و احترام اونها در مزل بوده و هدف معصومین هم همین بوده که برده بگیرند و آزاد کنند تا مردم یاد بگیرند و قبح برده داری را بفهمند.
    خامسا برده از همه قومیت ها حتی عرب هم بوده.
    خیلی به این نوشته ای دشمنان اهمیت ندید.

  • مهمان - مهدی

    ضمن تشکر از شما بابت شهامت پاسخگویی
    روزی در بحث برده داری به سبک شما برای جوانی استدلال کردم(البته قبلا سایت شما را ندیده بودم) و گفتم سیستم دنیا همین بوده و....
    گفت تا صدو پنجاه سال پیش هیچکی تصور نمیکرد بشه برده داری رو از میان برد اما در یک جامعه ای که به نظر شما مسلمونها ته مادیگری و بهره کشی از انسانها بود ودر اوج نیاز به برده ( برای کار در مزارع و کارخانه ها) یک مرد پیدا شد که کشورش رو تا سرحد نابودی کشوند و به جنگ داخلی ویرانگر سه ساله برد تا قانون منع برده داری رو تصویب کنه .
    یعنی میخوای بگی پیغمبر شما از ابراهام لینکولن هم کمتره (استغفر الله نقل قول میکنم) که حتی نتونست حکم به کراهت برده داری بده چه برسه بخواد حرام اعلام کنه. ناسلامتی میگید دینتون کامله وبرنامه زندگی اسلامی برای تمام اعصار و روزگاران تهیه شده و همه احتیاجات فکری و قانونی بشر رو تا قیامت تامین میکنه یعنی چی جامعه امادگی نداشت خوب بیست و سه سال وقت داشت رو مغز مردم کار کرد و کلی اونه رو تغییر داد اگر میخواست میتونست این موضوع رو حل کنه و....
    من دیگه جوابی نداشتم حاج اقا و گفتم نمیدونم باید دید شاید حکمتی در کاره یا شاید تحریفی در منابع اسلامی بعد از پیغمبر به وجود اومده.

    به هر حال جوامع اسلامی اخرین جوامعی بودند که حکم به منع برده داری دادند ( اخرین کشوری که برده داری در ان ممنوع شد عربستان سعودی بود در حدود چهل سال پیش) و الان هم متاسفانه زنان کافر ایزدی کردستان عراق به عنوان برده به فروش میرسند.
    لطفا خواهش میکنم بنده رو به صورت جدی مورد عنایت قرار داده و راهنمایی لازم رو بکنید
    ایمیل من هم اینجاست ببینید (موقع ثبت نظر ایمیل رو خطا گرفت همینجا گذاشتم ادرس ایمیلی که بالا گذاشتم مال کس دیگه است )
    mahd_rahimi@yahoo.ca
    =========================
    پاسخ:
    با سلام
    پیامبر در طول 23 سال و بعد اهل بیت با این سنت مبارزه کردند و اگر الان هم این کار بد است بخاطر همین سنت اسلام و آزادی انسان است.
    در این مورد من دو تا لینک از سایتم میدم که قبلا بحث کردم بخونید توجیه میشید شاید یکیش رو خوندید فقط:
    http://www.t-pasokhgoo.ir/%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%AB/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86/408-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%9F.html

    http://www.t-pasokhgoo.ir/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87/1564-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%89-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%8A%D8%B3%D8%AA%D8%9F.html

  • مهمان - سیاوش

    به این آرش گفتید پیامبر اسلام هیچ جنگی را داوطلبانه راه نینداخت !
    پس ببخشید جنگ نخله را عمه من راه انداخت ؟!
    ....
    جنگ بنی نضیر هم تهاجمی بود و صرفا بر اساس یک توهم...
    بنی قریظه را هم محمد شروع کرد و 900 مرد بیگناه را قتل عام نمود
    جنگ خیبر هم کاملا داوطلبانه بود
    جنگ تبوک هم همینطور !
    ....
    ===========================
    پاسخ:
    با سلام
    دوست عزیز در این سریه يك نفر از دشمن كشته و دو نفر اسير شدند كه بعد آنها هم آزاد شدند و حمله به اين كاروان هم در مقابل مصادره كردن قريشيان در مورد اموال مسلمانان در مكه بوده است.
    جنگ بنی نظیر هم توهم نبوده و اتفاقا این توهم شماست که با مطالعه سایت های ضد اسلام براتون ایجاد شده است.در واقعه بني قينقاع و بني نظير به جهت نقض عهد، يهوديان از مدينه اخراج شدند.
    در واقعه بني قريظه هم يهوديان قصد قتل رسول الله صلي الله و عليه و آله را داشتند و در ثاني به حكم سعد رضايت دادند و سعد حكم به قتل آنها كرد و در مورد تعداد كساني كه به قتل رسيدند هم سند قطعي نيست فقط در مجموع، قتل تعدادي از آنها قطعي است به دليل آيه قرآن.
    جرم بزرگى که یهودیان خیبر داشتند، این بود که تمام قبائل عرب را براى کوبیدن حکومت اسلام تشویق کردند، و سپاه شرک با کمک مالى یهودان خیبر، در یک روز از نقاط مختلف عربستان حرکت کرده خود را به پشت مدینه رسانیدند. در نتیجه، جنگ احزاب رخ داد، و سپاه مهاجم با تدابیر پیامبر (ص) و جانفشانى یاران او، پس از یک‌ماه توقف در پشت خندق، متفرق شدند و به وطن خود – از آن جمله یهودیان خیبر به خیبر – بازگشتند و مرکز اسلام آرامش خود را بازیافت.
    ناجوانمردى یهود خیبر، پیامبر (ص) را بر آن داشت که این کانون خطر را برچیند، و همه آنها را خلع سلاح کند. زیرا بیم آن مى رفت که این ملت لجوج و ماجراجو، بار دیگر با صرف هزینه هاى سنگین تر، بت پرستان و دشمنان را بر ضد مسلمانان برانگیزاند، و صحنه نبرد احزاب بار دیگر تکرار شود. به خصوص که تعصب یهود نسبت به آئین خود، بیش از علاقه مردم قریش به بت پرستى بود، و براى همین تعصب کور بود که هزار مشرک اسلام مى آورد، ولى یک یهودى حاضر نبود دست از کیش خود بردارد!
    آنچه پیامبر (ص) را مصمم ساخت که قدرت خیبریان را در هم شکسته و همه آنها را خلع سلاح نماید، این بود که آن حضرت با ملوک و سلاطین جهان مکاتبه نموده و همه آنها را با لحن قاطع به اسلام دعوت کرده بود. در این صورت هیچ بعید نبود که ملت یهود آلت دست کسرى و قیصر شوند و با کمک این دو امپراتور، براى گرفتن انتقام، کمر ببندند، و نهضت اسلامى را در نطفه خفه سازند و یا خود امپراتوران را بر ضد اسلام بشورانند، چنان‌که مشرکان را بر ضد اسلام جوان شورانیدند.
    در صدر اسلام کشور سوریه از مستعمرات امپراتورى روم به شمار مى‏رفت و فرمانرواى شام از دست ‏نشاندگان امپراطور روم بود. امپراتورى روم که خود را با موج تازه‏اى روبرو مى‏دید و از نفوذ آیین الهى اسلام هراسان بود، تصمیم گرفت پیشدستى کند و با یک حمله عظیم، مسلمین را نابود کند .
    این کشور سپاهى در حدود چهل هزار نفر با اسلحه کافى و مجهز، آن چنان که درخور دولت نیرومندى همانند امپراطورى روم در آن زمان بود، گردآورى کرد و در مرز حجاز متمرکز ساخت، این خبر به وسیله مسافران به گوش پیامبر (ص) رسید. پیامبر براى اینکه درس عبرتى به روم و سایر همسایگان بدهد بى‏درنگ فرمان آماده باش صادر کردند.! چیزى نگذشت که سى هزار نفر براى پیکار با رومیان آماده شدند که از میان آنها ده هزار سوار و بیست هزار پیاده بود. این در شرایطی بود که هوا به شدت گرم ، انبارها از مواد غذایى خالى و محصولات کشاورزى آن سال هنوز جمع‏آورى نشده بود. با چنین و ضعیتی، گر چه حرکت به سوی جبهه براى مسلمانان بسیار مشکل بود، ولى چون فرمان خدا و پیامبر (ص )است باید حرکت کرد، و بیابان طولانى و پر مخاطره میان مدینه و تبوک را پیمود!.
    این لشکر که به خاطر مشکلات زیاد اقتصادى ، طولانى بودن مسیر، وزش بادهاى سوزان، طوفان هاى کشنده شن، نداشتن مرکب کافى و... به جیش العسرة! (لشکر مشکلات!) معروف شد، تمام سختى‏ها را تحمل کرد و در آغاز ماه شعبان، سال نهم هجرت، به سرزمین تبوک رسید. اما در آنجا اثری از سپاهیان روم نبود.!!
    حال متوجه شدید که توهم زدید و اسلام هیچ وقت حمله کرد الا برای دفاع و دفع ضرر و آن هم با شفقت و مهربانی بوده است.

  • مهمان - آرش

    در مذمت برده داری هر چی آدم بگه کمه , ولی شما ادعا میکنید بدلیل مشکلات آزاد گذاشتن این افراد مجبور بودن برده داری کنن , حالا من میگم محمد اصلا چرا جنگ راه می انداخت و لشکر کشی میکرد؟ مگر برای ترویج کلام خدا باید این کارها رو کرد؟ کدوم یک از پیغمبرهای قبلی این کارها رو کردن؟ محمد هم اگه حرفش از دل بود به دل مردم مینشست . مساله این بود که اون دنبال قدرت و پول بود , واسه همین جنگ میکرد و آدم میکشت و به بردگی میگرفت , حتی نزدیکترین افراد بهش از جمله زنش خدیجه و عموش عبدالمطب دینشو قبول نکردند.
    ============================
    پاسخ:
    کجا پیامبر جنگ راه می انداخت؟ چرا کمی مطالعه نمی کنید و بعد اشکال کنید؟پیامبر هیچ جنگی رو خودش بخاطر منفعت طلبی شروع نکرده است.
    بحمدالله سخن پیامبر اکرم صل الله علیه و آله بر دلها نشست و خیلی از مشرکان مسلمان شدند و الان هم میبینیم گرایش به اسلام زیاد هست.
    همسرش خدیجه اولین زنی بود که به او ایمان اورد و بعد هم عموی گرامیشان.
    از این ناآگاهی شدید شما متاسفم و ظاهرا یک کتاب دینی هم تا حال مطالعه نکردید.

  • مهمان - کافر

    آخه آخوند این توجیهات را که واسه برده داری تو اسلام آوردی از نظر خودت قابل قبوله؟ چون رواج داشته ؟؟؟ خوب داشته داشته تو آمریکا بوده بوده اونا که بقول شما کافرن چرا با خودتون مقایسه میکنین آقا چرا نمی خواین بفهمین این نابرابری و مطمئن باش خدا همچی چیزی نمیگه چقدر توجیه کنی نمی تونی بگه که برده با پیامبر برابر بوده پس از این چرندیات دست بردار و بگو آقا اینجا حرف قران اشتباهه کعبه که کج نمیشه حالا شاید محمد اشتباهی پیام وحی رو گفته

    شما آخوندا کی میخواین از این ملت بکشین بیرون نمیدونم ؟حیا خوب چیزیه ماشااله جیب دارین از کمر تا کف پا سیر بشو هم که نیستین ببین کداوم اداره رو میتونی پیدا کنی یه ملا توش نباشه بابا شما جاتون نو مسجد و منبره حالا تو بچه خوب و زرنگی هستی منبرت را آوردی اینترنت از شوخی گذشته دستت درد نکنه ولی جون هرکی دوست داری در مورد این مطالبی که تو قران هم اشتباه است توجیه نیارید مسائل دیگای حل کنید.
    =========================
    پاسخ:
    با سلام
    جناب کافر اول سلام بعدا کلام.
    اگر شما عناد نداشته باشید دلیل های محکمی هستند اگر هر دلیل ایرادی دارد بفرمایید تا بحث کنیم. شما جواب بدید برده هایی که اسیرگرفته می شدند باید چکارشان می کردند؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
    آنها کافر بودند اگر آزاد باشند که خطرات زیادی برای اسلام داشتند.
    اگر زندانی می شدند که مخارج آنها و مشکلاتش زیاد می شد حتی کمتر میشد آنها رو هدایت کرد. بهترین راه نگه داری آنها و قضا دادن به آنها و مسلملن کردنشان بود و بعد از مدتی آزاد کردنشان. دوست عزیز بین برده و دیگر انسانه هیچ فرقی نبود و بعضا درجه برده ها بالاتر از خیلی ها بود مثل سلمان فارسی که خودش یک برده بود.
    پیامبر فرمود سلمان از ما اهل بیت است. در ضمن برده که هیچ بلکه از انسانهای آزاد هم کسی در درجه پیامبر نیست چون اشرف مخلوقات است.
    ظاهرا سکولار هستی. شماها کی میخواهید دست از این مردم بردارید و کمتر آنها رو به انحراف بکشید .مردم ایران اسلام رو می خواهند نه شیطان بزرگ و اسرائیل را و جیره خواران آنها را. دوست خوبم یاد بگیریم همیشه نفهمی های خودمون رو به پای چیزی نگذاریم.
    این قرآن میدانید چقدر دانشمند کافر و مسیحی و ...مسلمان کرده است شما که جای خود دارید. حال شما حکمت آیات رو نمی دانید مشکل از خودتان است نه قرآن که توصیه می کنم از تفاسیر نمونه هایی رو ببینید تا به حکمت این آیات برسید.
    موفق باشید.

  • مهمان - آرش

    سلام
    شما به چیزی که میگی خودت هم باور نداری دوست من.اینها جز دروغ برای فریب دادن مردم نیست.
    محمد زمانی که آمد کل نظام دینی و سیاسی و اقتصادی اعراب رو عوض کرد.در آمد اعراب مگه از کسانی نبود که برای زیارت بتها می آمدند.چطور چنین تغییر بزرگی رو میتونست بده اما نمی تونست بگه بت پرستی درست نیست.آقا دست بردار خجالت بکش چرا انقدر دروغ می گی.کسی که انقدر قدرت داره به دین یک ملت حمله کنه انقدر قدرت نداشت به برده داری حمله کنه.اگر چیزی درست بود توجیح نمی کردی.
    مگه اسلام نگفته لا اکراه فی الدین پس چرا اگر کافر اسیر بشه باید به بردگی گرفتش تا اسلام بیاره.
    ============================
    پاسخ:
    با سلام و عرض ادب
    دوست عزیز ما طبق عقل و منطق نوشتیم شما نسبت به هر کدام از دلایل اگر ایرادی دارید با دلیل و مدرک بفرمایید تا در مورد آن بحث کنیم.
    ما چون هیچ ذهنیتی نسبت به زمان قبل نداریم لذا نمی توانیم این حکم را خوب درک کنیم.
    والا با توجه به شرایط آن زمان جاهلیت این یه امر عادی و جا افتاده بود. برده مجبور به پذیرش دین نبود بلکه مخیر بود.
    موفق باشید.

  • مهمان - امین

    با سلام. مسائلی که شما مطرح کردید قابل توجه است ولی فقط یک توجیه است برای این مسئله. در قبل اسلام مردمان عادات بسیاری زشتی داشتند مانند مصرف شراب، زنا و مصرف گوشت خوک ریختن خون یکدیگر، غارت گری، ازدواج های بسیار زشت مانند مقت، شغار،رهط، استبسا، تعویضی... و غیره. آیا اسلام صریحا با این عادات زشت مخالفت نکرد؟ اگه کمی دقت کنیم چیزی زشت تر از بردگی انسان می یابیم؟ در ضمن شما با این استدلالتان که در آن شرایط اسلام نمی توانست راه دیگری اتخاذ کند دین اسلام را محدود به همان زمان و همان مکان می کنید، از طرفی ادعا می شود که دین اسلام برای همه زمانها و همه مکان هاست. (..البته من در این زمینه بحث دارم و نمی تونم قبول کنم اسلام برای همه مردم و همه زمان هاست البته بهتر است از موضوع خارج نشیم..) مثلا در مورد شراب اگه دقت شود در سه مرحله آیه نازل میشه و در انتها دستور حرمت آن صادر میشه و این یعنی در نظر گرفتن شرایط جامعه اما در مورد برده داری چنین روشی اتخاذ نشده و در عمل اسلام آن را تایید کرده. در حالت این مسئله برای دینی که ادعا جهان شمول دارد قابل پذیرش نیست. در ضمن اگر دانشمند مسیحی آن رو ستوده به این دلیل است که او اعتقادی به دین اسلام ندارد و صرف یک مسئله تاریخی آن را بررسی می کنند و در شرایط جاهلیت آن زمان، اسلام نعمت بسیار بسیار بزرگی بوده است و خدماتی که بشریت ارائه داده قابل انکار نمی باشد.
    در ضمن از پاسخگویی شما متشکرم
    اجرتان با خدا
    =========================
    پاسخ:
    سلام
    ببینید دوست عزیز مبارزه با مقت ... خیلی مشکل ساز نبود ولی با برده داری چرا مشکل ساز بود.
    بعد شما الان رو نگاه نکنید باید در آن زمان باشید تا خوب قضاوت کنید.
    در کنار این دلایل ببینید اسلام که در جنگ مثلا ده هزار نفر رو دستگیر می کند این تعداد رو چکار کند؟
    زندانی کند؟
    آزاد کند؟
    و...
    اگر زندانی کند که اینها دنیایی خرج دارند و باید هزینه داد و مکان و نیرو و غذا... فراهم کرد.
    اگر آزاد هم که بگذاریم به ظلم و ستم و فریب مسلمانان می پردازند.
    پس اگر اینها به دست مسلمانان داده شود هم برای حکومت هزینه زیادی درست نمی شود و هم تحت تعالیم اسلامی قرار می گیرند و می توانند مسلمان شوند و هم مشکلات زیادی برطرف می شود.
    پس برده داری بسیار حکم دقیق و با حکمتی بوده.

    بله اسلام برای همه مردم و همه زمان هاست و اگر شما قبول ندارید این طرز فکر خطرناکی است که انحراف به دنبالش هست و حتما بحث کنید تا شبه ای نماند.

    در مورد برده داری اسلام به مرور مبارزه کرده است چون برای خیلی از احکام دستور به آزاد کردن برده داده است.
    مثلا در مورد کفاره روزه و...
    در ثانی سیره پیامبر و اهل بیت که عین دستورات اسلام است رو ببینید آنها همیشه برده می گرفتند و آزاد می کردند.پس مشخصه که اسلام موافق نبوده و با این کار به مرور خواسته این سنت رو از بین ببره.
    شما در این زمینه کتابهایی هم نوشته شده که حتما مطالعه کنید تا بدانید اسلام چقدر دقیق و حساب شده در این زمینه قدم برداشته.
    باز نقد یا سوالی بود در خدمت.
    التماس دعا

وبگــــــــــردی طلبۀ پاسخگو

آخرین ارسال های انجمن

خبرخوان یافت نشد

حمایت از سایت

برای حمایت از سایت لوگوی زیر را در سایت خود درج نمایید.