فضیلت و فواید و آداب ریش گذاشتن در روایات چیست؟

پرسش:

فضیلت و فواید و آداب ریش گذاشتن در روایات چیست؟

پاسخ:

با سلام

فضائل و فواید متعددی از سوی ائمه (ع) در خصوص گذاشتن محاسن وارد شده که برخی از آنها به طور مستقیم مربوط به گذاشتن ریش است و برخی مربوط به شانه کردن محاسن، که کسانی که ریش نمی گذارند، از این فواید و فضیلت ها محروم هستند. در این جا به برخی از آنها اشاره می کنیم:
 
1. ریش موجب وقار و نشانه مردانگی
روییدن مو در صورت مردان یکی از صفات مردانگی آنان است و داشتن ریش مرتب از جمله جلوه های وقار و ابهت مردان است. امام صادق (ع) در روایت معروف توحید مفضل، هنگام تبیین چگونگی نشو و نمای انسان به این موضوع اشاره فرمودند: وَ کَانَ ذَکَراً طَلَعَ الشَّعْرُ فِی وَجْهِهِ فَکَانَ ذَلِکَ عَلَامَةَ الذَّکَرِ وَ عِزَّ الرَّجُل‌... وَ لَوْ لَمْ یَخْرُجِ الشَّعْرُ فِی وَجْهِهِ فِی وَقْتِهِ أَ لَمْ یَکُنْ سَیَبْقَى فِی هَیْئَةِ الصِّبْیَانِ وَ النِّسَاءِ فَلَا تَرَى لَهُ جَلَالَةً وَ لَا وَقَارا؛[1]
... ( کودک رشد می کند تا به حد بلوغ می رسد) پس اگر مرد است روی او می رویاند که علامت مردان و موجب عزت ایشان است... وای ریش به روی او نمی روئید، همیشه بر هیئت کودکان و زنان می ماند و او را جلالت و وقاری که مردان را می باشد به هم نمی رسید.
 
٢. صحت بدن
فایده دیگری که برای گذاشتن محاسن در کلام معصومین (ع) ذکر گردیده، سلامت جسم و بیرون رفتن درد از بدن است. پیغمبر(ص) فرمودند:
تسریح الرّاس و اللّحیه یسُلُّ الدّاءَ من الجسدِ سلّا؛[2] شانه زدن به سر و صورت، درد را از بدن بیرون می کشد.
راوی نقل می کند: روزی امام رضا(ع) جامه پوشید تا نزد مأمون برود. شانه خواست و شانه زد و به من فرمود: از پدرانم تا رسول خدا به من خبر داده اند که مَنْ أَمَرَّ الْمُشْطَ عَلَى رَأْسِهِ وَ لِحْیَتِهِ وَ صَدْرِهِ سَبْعَ مَرَّاتٍ لَمْ یُقَارِبْهُ دَاءٌ أَبَداً؛[3] هر که بر سر و ریش و سینه خود تا هفت بار شانه بزند، هرگز دردی بدو نزدیک نشود.
 
٣. از بین رفتن فقر
از دیگر فواید داشتن ریش آن است که با شانه زدن آن، فقر از انسان دور می گردد. پیامبر خدا در این باره فرمودند: تسریح اللّحى عقیب کلِّ وضوءٍ ینفی الفقر؛[4] شانه کردن ریش پس از هر وضوء، فقر را از بین می برد.

4. زینت مردان
از معصومین(ع) نقل گردیده که خداوند متعال، محاسن را وسیله ای برای زینت مردان قرار داده است. در یکی از این روایات، پیامبر خدا (ص) فرمودند: پس از توبه حضرت آدم  (ع) وی از خداوند متعال خواستار افزایش زیبایی و جمال خود شد و خداوند متعال به او محاسن را عنایت فرمود و به وی چنین وحی کرد: هذه اللّحیه زینتک بها أنت و ذکور وُلدِک إلى یوم القیامه؛[5] این ریش است که تو و فرزندان ذکورت را تا روز قیامت با آن زینت کردم.
امام رضا (ع) نیز در پاسخ به علت وجود محاسن در مردان چنین فرمودند: زین الله الرجال باللّحی و جَعلَها فصلا یستدلُّ بها على الرّجال و النّساء؛[6] خدا ریش را زیور مردان نموده و آن را نشانه جدایی مردان و زنان قرار داد.
 
۵. سلامت دندان ها
سلامت دندان ها از دیگر فواید شانه زدن بر محاسن است. امام صادق (ع) در این باره فرمودند: تسریح العارضین یشدُّ الأضراسَ؛[7] شانه زدن ریش دو گونه دندان­ها را سخت کند.
 
6. افزایش حافظه
پیامبر اعظم ، شانه زدن محاسن را عامل افزایش حافظه برشمرده است. امام صادق (ع) نیز فرمودند: مِنْ رَوْضَةِ الْوَاعِظِینَ‌ وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُسَرِّحُ‌ تَحْتَ‌ لِحْیَتِهِ‌ أَرْبَعِینَ مَرَّةً وَ مِنْ فَوْقِهَا سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ یَقُولُ إِنَّهُ یَزِیدُ فِی الذِّهْنِ وَ یَقْطَعُ الْبَلْغَمَ؛[8] شیوه رسول خدا این بود که ریش خود را از زیر چهل بار شانه می زد و از بالا هفت بار و می فرمود: این چنین شانه زدن هوش را زیاد می کند و بلغم را می برد.
 
7. از بین رفتن غم واندوه
حضرت موسی بن جعفر (ع) در این باره فرمودند: إِذَا سَرَّحْتَ لِحْیَتَکَ وَ رَأْسَکَ فَأَمِرَّ الْمُشْطَ عَلَى صَدْرِکَ فَإِنَّهُ یَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ الْوَنَا؛[9] هرگاه ریش و موهای سرت را شانه زدی شانه را بر سینه ات بکش که اندوه و ضعف را از میان می برد.

منبع:
موسوی؛ سید حسن (1394)، مد و مدگرایی و جایگاه آن در سبک زندگی اسلامی، انتشارات بوستان کتاب، قم، چاپ اول.

 پی نوشت :
[1] توحید المفضل، ص ۴۹.
[2] همان.
[3] بحارالأنوار، ج 7۳، ص ۱۱۵
[4] مکارم الأخلاق، الفصل الثالث فی تسریح الرأس واللحیة، ص ۷۲.
[5] بحارالأنوار، ج ۲۳، ص ۱۱۱.
[6] همان، ج ۵۸، ص۳۱۶.
[7] همان.
[8] همان.
[9] من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۲۸.

اما آداب ریش گذاشتن:

ميان علما مشهور است كه تراشيدن ريش حرام است، امّا تراشيدن روى گونه‌ها ودو سمت لب پايين اشكال ندارد. ونيز احتياط آن است كه محاسن را بسيار كوتاه كه شبيه تراشيدن است نكند. ضمناً مستحبّ است ريش را نه بسيار بلند ونه كوتاه كنند، بلكه در حدّ ميانه بگذارند. وبلند كردن آن بيش از يك قبضه، كراهت دارد بلكه احتمال حرمت مى‌رود. (به رواياتى در اين زمينه توجّه فرماييد:)
 
درازاى ريش
1. از حضرت صادق علیه السلام روايت شده است كه فرمود: «آن مقدار از ريش كه بيش از يك قبضه باشد در آتش است».[1]
 2. در حديثى ديگر فرمود: «دست بر ريش خود بگذار وآنچه اضافه بر يك قبضه است را كوتاه كن».[2]
 3. در روايتى ديگر فرمود: «حضرت رسول صلی الله علیه و آله بر شخصى گذشت كه ريش درازى داشت. فرمود: چه مى‌شد اگر اين مرد ريش خود را اصلاح مى‌كرد؟» چون اين خبر به آن شخص رسيد ريش خود را اصلاح وآن را به شكل متعادلى كوتاه كرد، سپس خدمت حضرت رسيد. حضرت فرمود: «ريش خود را چنين اصلاح كنيد».[3]
 
 
چگونگى اصلاح ريش
1. در حديث است كه محمّد بن مسلم مى‌گويد ديدم آرايشگر ريش حضرت باقر علیه السلام را اصلاح مى‌كرد. حضرت به او فرمود: «ريشم را مدوّر كن».[4]
 2. در حديث ديگرى آمده است كه آن حضرت ريش را باريك مى‌كرد وانبوه نمى‌گذاشت.[5]
 3. در حديث است كه علىّ بن جعفر از امام كاظم علیه السلام پرسيد: آيا از روى ريش مى‌توان گرفت؟ حضرت فرمود: «از پهلوهاى صورت مانعى ندارد، امّا از جلوى صورت نه».[6]  (از اين روايات استفاده مى‌شود كه مردم در ميان اين اَشكال مختلف مخيّر هستند).

محاسن سبب زيبايى است
1. از حضرت رسول صلی الله علیه و آله روايت شده است كه فرمود: «هنگامى كه خداوند توبه حضرت آدم علیه السلام را پذيرفت سر به سجده نهاد وچون سر برداشت رو به آسمان كرد وگفت: پروردگارا، بر حُسن وجمال من بيفزا. پس از آن ريش بسيار سياهى بر صورتش ظاهر شد وچون تا آن وقت ريش نداشت از خداوند پرسيد : اين چيست؟ وحى آمد: اين زينت تو وزينت مردان فرزندان تو تا قيامت است».[7]
 
مجازات تراشيدن ريش
از حضرت على علیه السلام روايت شده است كه فرمود: «در زمان‌هاى گذشته گروهى بودند كه ريش خود را تراشيده وسبيلشان را مى‌تابيدند. خداوند آنها را مسخ كرد».[8]

[1] . كافى، ج 6، ص 486، ح 2؛ مكارم الأخلاق، ص 68.
[2] . كافى، ج 6، ص 487، ح 3؛ مكارم الأخلاق، ص 68.
[3] . كافى، ج 6، ص 488، ح 12؛ مكارم الأخلاق، ص 67.
[4] . كافى، ج 6، ص 487، ح 5؛ مكارم الأخلاق، ص 68.
[5] . كافى، ج 6، ص 487، ح 4؛ مكارم الأخلاق، ص 68.
[6] . مكارم الأخلاق، ص 48.
[7] . علل الشرايع، ج 2، ص 380.
[8] . كمال الدّين و تمام النّعمة، ج 2، ص 536، باب 49، ح 1.

نظر خود را اضافه کنید.

به عنوان مهمان می توانید درباره این موضوع نظر دهید.

0
نظرات شما نیاز به تایید مدیریت دارد.
  • هیچ نظری یافت نشد

وبگــــــــــردی طلبۀ پاسخگو

آخرین ارسال های انجمن

خبرخوان یافت نشد

حمایت از سایت

برای حمایت از سایت لوگوی زیر را در سایت خود درج نمایید.

جدیدترین مطالب سایت