پرسش:
تفسير آيه«رب اغفرلى وهب لى مُلكاً لا ينبغى لاءحد من بعدى » (سوره ص آيه 35) چيست ؟
پاسخ:
سلام و ادب
مفسّران و محدّثان در آيه 34همين سوره (ما سليمان را آزموديم و بر كرسي او جسدي افكنديم .سپس به درگاه خداوند انابه كرد و به سوي او بازگشت ).(1)
تفسيرهاي مختلفي نقل كرده اند كه به نظر بعضي , از همه موجه تر و روشنتر اين است كه : حضرت سليمان آرزو داشت فرزندان شجاع و با تدبيري داشته باشد كه در اداره كشور و مخصوصاً جهاد با دشمن به او كمك كنند.
او داراي همسران متعدد بود با خود گفت : با آنها آميزش مي كنم تا فرزندان متعددي نصيبم شود, و غفلتاًكلمة(ان شاءالله) را نگفت ; يعني به جاي اتكال به نيرو و مشيت خداوندي به خواست خود تكيه زد.
خداوند متعال براي تنبّه و بيداري او از هيچ يك از همسران فرزندي به او عنايت نفرمود جز از يك همسرآن هم ناقص الخلقة, كه همچون جسدي بي روح آن را آوردند و بر كرسي و تخت او نهادند.
حضرت با مشاهده جسد به فكر فرو رفت و ناراحت شد كه چرا يك لحظه از خدا غافل شد و به قدرت ونيروي او اتكا نكرد; از اين جهت توبه كرد و عذر خواهي نمود.
آيهء 35كيفيت توبه اش را ذكر مي كند, كه گفت : پروردگارا! مرا بيامرز. و در پي آن ابراز داشت : حكومتي به من عطا كن كه بعد از من براي كسي نباشد.
بعضي گفته اند: اين گونه درخواست از پيامبر بزرگواري همچون سليمان خوب نبود, چون تقريباً از آن برداشت بخل مي شود.
مناسب ترين پاسخي كه به شبهه فوق داده اند, اين است كه حضرت سليمان (ع)از خداوند خواست يك نوع حكومت توأم با معجزات ويژه به او عنايت كند كه ديگران چنان ويژگي را نداشته باشند, چنان كه حضرت موسي عصا و يد بيضا داشت كه ديگران نداشتند و آتش براي حضرت ابراهيم (ع)سرد و خاموش شد وپيامبر(ص)معجزه مخصوصي به نام قرآن , حضرت سليمان هم حكومت بر باد و جنّ و شياطين داشت كه ديگران نداشتند, پس حضرت درخواست كردند سلطنتي با خصوصيات و ويژگي هاي مخصوص به او عنايت كند.
اين براي پيامبران نقص نيست كه براي خود تقاضاي معجزهء ويژه كنند تا وضع آنها كاملاً مشخص از ديگران باشد.حضرت سليمان اين درخواست را براي خودش كرده و هرگز نخواسته كه از كسي دريغ شود. به تعبير ديگر: آن حضرت هيچ گاه از خدا درخواست نكرد ديگران از چنين سلطنتي محروم شوند.
بين اين كه انسان از خداوند سلطنتي مختص به خود رادرخواست كند (سلطنتش ويژگي خاصي داشته باشد) و اين كه سلطنت را تنها براي خودش بخواهد و آرزويش اين باشد كه ديگران هرگز به چنان سلطنتي نائل نشوند,(2) فرق است .
1.«و لقد فتنا سليمان والقينا على كُرسِيّه جسداً ثم اناب».
2.ر.ك : تفسير الميزان , ج 17 ص 322 ذيل آيه 35 سوره ص و تفسير نمونه , ج 19 صفحه 282ـ 283.
