پرسش:
منظور از «سدرة المنتهى» در آيه 14 سوره نجم چيست؟
پاسخ:
با سلام و عرض ادب و احترام
 سدر، همان درخت كُنار است. كُنار، درختى تناور و خاردار است كه بلنديش تا 40 متر نيز مى رسد. ميوه آن به شكل سنجد و سرخ يا زرد مى گردد و شيرين مى شود. مى گويند اين درخت تا دو هزار سال عمر مى كند. كلمه «المنتهى» نيز به معنى پايان و انتهاست.
بر اساس آيات و روايات، همين مقدار مى توان فهميد كه منظور از «سدرة المنتهى» در آيه 14 سوره نجم، محل يا درختى است كه در انتها واقع شده، امّا انتهاى چه چيز، معلوم نيست.[1]
به نوشته تفسير نمونه، «سدره» درخت پُر برگ و پر سايه اى است كه در اوج آسمان ها، در منتهى اليه عروج فرشتگان و ارواح شهيدان و علوم پيامبران و اعمال انسان ها قرار گرفته است. آن درخت، در جايى است كه ملائكه از آن فراتر نمى روند و جبرئيل در سفر معراج، هنگامى كه به آن رسيد، متوقّف شد. پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) فرموده است: «من، بر هر يك از برگ هاى آن، فرشته اى ديدم كه ايستاده بود و خداوند را تسبيح مى كرد.» آن حضرت در روايت ديگرى نيز فرموده است: «من به سدرة المنتهى رسيدم و ديدم در سايه هر برگى از آن، امّتى قرار گرفته اند.» اين تعبيرها نشان مى دهد كه سدرة المنتهى درختى شبيه آن چه در زمين مى بينيم، نيست.[2]

[1]. ر.ك: قاموس قرآن، سيد على اكبر قرشى، مدخل «سدره».
[2]. تفسير نمونه، همان، ج 22، ص 497 ـ 498.

پرسش:
 عبارت (دَنا فَتَدَلّى و فكانَ قابَ قَوسَينِ اَو اَدنى) در آيه 8 و 9 سوره نجم به چه معنايى است؟
پاسخ:
با سلام و عرض ادب و احترام
 «دنو» مصدر فعل «دَنى» و به معناى نزديك شدن است. كلمه «تدلّى» فعل است يعنى بسته شد و آويزان گشت و به طور كنايه، براى شدّت نزديك شدن به كار رفته است. تعبير «قاب قوسين» (به اندازه دو كمان) نيز كنايه از شدّت قرب است و منظور از آن، قرب مقامى است نه قرب مكانى؛ زيرا خداوند متعال، جسم نيست تا با بندگانش فاصله مكانى داشته باشد.
قرب مقامى، درست مانند نزديك شدن به يك صاحب مقام اجتماعى است؛ مثلا وقتى مى گوييم: «فلان شخص به فلان رئيس قرب پيدا كرده است» يا مى گوييم: «فلان شخص با فلان خدمت خود، به يك وزير يا مدير قرب يافته است»، مقصودمان ايجاد پيوند و صميميت بيش تر ميان آن دو است. بنابراين، منظور از قرب در اين گونه موارد يك نوع رابطه روحى خاص ميان دو طرف است.
نزديك شدن و تقرّب جستن به پروردگار نيز همين گونه است؛ يعنى بندگان با بندگى خالصانه، به سوى خدا مى روند و به او نزديك مى شوند. اين تقرّب و نزديك شدن، تا آن جا مى تواند ادامه يابد كه انسان به مقام فرشتگان يا بالاتر از آن دست يابد.

پرسش:
معناى (ولَقَد رَآهُ نَزلَةً اُخرى)[1] چيست؟
پاسخ:
با سلام و عرض ادب و احترام
 ترجمه آيه فوق چنين است: «به تحقيق كه پيامبر، يك بار ديگر او را ديد.» بسيارى از مفسّران معتقدند كه اين آيه، مربوط به ديدار پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) با جبرئيل است كه در دوّمين بار، او را در صورت و شكل اصلى اش ديد.
تفسير ديگر آيه آن است كه پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)، به هنگام معراج، در يك شهود باطنى، خدا را با قلب خود مشاهده كرد و شهود كامل، تحقق يافت و در همان جا بود كه نشانه هاى عظمت خدا را در جهان هستى و جان خويش ديد.[2]

[1]. نجم/13 .
[2]. ر.ك: تفسير نمونه، ج 22، ص 50؛ تفسير الميزان، همان، ج 19، ص 32.

پرسش:
در آيه 21 سوره احزاب، رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم)اسوه حسنه معرفى شده اند، مقصود از اسوه بودن ايشان براى مسلمانان چيست؟
پاسخ:
با سلام و عرض ادب و احترام
 منظور از اسوه بودن پيامبر آن است كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم)در ابعاد سه گانه اعتقادات، اخلاقيات و اعمال، الگوى كامل انسان هايند. انديشه توحيدى آن حضرت، ايمان، توكل، اخلاص، شجاعت، پاكى، صداقت، كار و كوشش، نظم و نظافت، زهد و تقوا، محبّت و مهربانى، عفو و بخشش، همت عالى، استقامت و شكيبايى، هوشيارى و درايت، توجّه به خدا، تسلّط بر حوادث، مقاومت در برابر سختى ها و... از جمله امورى هستند كه همه مسلمانان بايد در اين امور، از رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم)الگو و سرمشق بگيرند. كسى كه سه حوزه اعتقاد و اخلاق و عمل خود را با پيروى از پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)سامان مى دهد، آن حضرت را الگوى خويش ساخته و به آيه 21 سوره احزاب عمل كرده است.[1]

[1]. ر.ك: تفسير نمونه، آية الله مكارم شيرازى و ديگران، ج 17، ص 240 ـ 245، دارالكتب الاسلاميه.